Boru Çapı Hesaplama Formülü
Hidrolik hattın iç çapı, taşınacak debi ile izin verilen akış hızına göre seçilir. Çap küçükse hız ve basınç kaybı artar, yağ ısınır; çap gereğinden büyükse maliyet ve ağırlık artar.
d = √(4 × Q / (π × v))Q (m³/s) = Q (L/dk) / 60.000
Önerilen Akış Hızları
| Hat | Önerilen hız | Açıklama |
|---|---|---|
| Emme hattı | 0,5 – 1,5 m/s | Pompa kavitasyonunu önlemek için düşük tutulur |
| Basınç hattı | 3 – 6 m/s | Yüksek basınçta üst değerlere çıkılabilir |
| Dönüş hattı | 2 – 4 m/s | Geri basıncı ve ısınmayı sınırlar |
Debiye Göre Gerekli İç Çap
| Debi | Emme (1 m/s) | Basınç (4 m/s) | Dönüş (3 m/s) |
|---|---|---|---|
| 10 L/dk | 14,6 mm | 7,3 mm | 8,4 mm |
| 20 L/dk | 20,6 mm | 10,3 mm | 11,9 mm |
| 40 L/dk | 29,1 mm | 14,6 mm | 16,8 mm |
| 60 L/dk | 35,7 mm | 17,8 mm | 20,6 mm |
| 100 L/dk | 46,1 mm | 23,0 mm | 26,6 mm |
| 150 L/dk | 56,4 mm | 28,2 mm | 32,6 mm |
| 200 L/dk | 65,1 mm | 32,6 mm | 37,6 mm |
| 300 L/dk | 79,8 mm | 39,9 mm | 46,1 mm |
Örnek: 60 L/dk debi için basınç hattında 4 m/s ile d ≈ 17,8 mm iç çap gerekir; standart ölçüde 20 mm iç çaplı boru veya hortum seçilir.
DN – İnç – Hortum Ölçüsü Dönüşüm Tablosu
| DN | İnç | SAE hortum (dash) | Hortum iç çapı | Debi @4 m/s |
|---|---|---|---|---|
| DN6 | 1/4" | -4 | 6,3 mm | 8 L/dk |
| DN10 | 3/8" | -6 | 9,5 mm | 17 L/dk |
| DN12 | 1/2" | -8 | 12,7 mm | 30 L/dk |
| DN16 | 5/8" | -10 | 15,9 mm | 48 L/dk |
| DN20 | 3/4" | -12 | 19,0 mm | 68 L/dk |
| DN25 | 1" | -16 | 25,4 mm | 122 L/dk |
| DN32 | 1 1/4" | -20 | 31,8 mm | 190 L/dk |
| DN40 | 1 1/2" | -24 | 38,1 mm | 274 L/dk |
| DN50 | 2" | -32 | 50,8 mm | 486 L/dk |
Hidrolik hortumlarda SAE dash numarası iç çapı 1/16 inç cinsinden verir (-8 = 8/16" = 1/2"). Çelik hidrolik borular ise dış çap × et kalınlığı ile anılır; iç çap = dış çap − 2 × et kalınlığıdır.
Tesisat Boru Çapı ile Hidrolik Hat Farkı
Su ve doğalgaz tesisatında boru çapı debi, izin verilen basınç kaybı ve ilgili yönetmeliklerle belirlenir; su hatlarında hız genellikle 1–2,5 m/s tutulur. Hidrolik hatlarda ise 100–350 bar basınç, yağ viskozitesi ve ısınma belirleyicidir; bu yüzden basınç hattında 3–6 m/s’ye kadar çıkılabilir, ancak boru/hortumun basınç sınıfı da çalışma basıncına uygun seçilmelidir.
Boru Çapı Hesaplama – Sıkça Sorulan Sorular
Boru çapı nasıl hesaplanır?
Gerekli iç çap, debi ve önerilen akış hızından bulunur: d = √(4Q / (π × v)). Q m³/s, v m/s girildiğinde sonuç metredir; mm için 1000 ile çarpılır.
Hidrolik hatlarda akış hızı ne olmalı?
Genel öneri: emme hattında 0,5–1,5 m/s, basınç hattında 3–6 m/s (yüksek basınçta üst sınır), dönüş hattında 2–4 m/s. Emme hattında düşük hız pompa kavitasyonunu önler.
40 L/dk için basınç hattı kaç mm olmalı?
4 m/s hızla d = √(4 × 0,000667 / (π × 4)) ≈ 14,6 mm iç çap gerekir. Bir üst standart iç çap (ör. 16 mm) seçilir.
Bu hesaplayıcı su veya doğalgaz tesisatı için kullanılabilir mi?
Formül aynıdır, ancak önerilen akış hızları farklıdır. Su tesisatında genellikle 1–2,5 m/s hız kullanılır; doğalgaz tesisatında ise ilgili standart ve basınç kademesine göre hesap yapılmalıdır. Bu sayfadaki hız değerleri hidrolik yağ hatları içindir.